Son günlerde A101 /ŞOK /BİM /.... Marketlerin de indirimli sebze /meyve ürünleri görüyoruz. Bir yandan da ürünü bahçesinde kalmış üretici haberlerini alıyoruz. Geçen dönemde de bu marketlerden ürün almıyoruz diye boykotlar yapılmıştı. Bu özellikle SEBZE /MEYVE bazlı GIDA fiyatlarında düşüş sağlamak için yeterli bir adım değildir.
Zincir marketler malı toplamıyor, malı toplayan 5957 sayılı yasa ile hal dışında çalışma yetkisi verilen TÜCCARlardır. Burada, iktidar hedef şaşırtıyor. Aynı tüccarlar sadece marketlere değil pazaryerlerine de mal getiriyor... Piyasada TEKELLEŞMEYİ yaratanlar da bunlar..
Piyasaya, yani hem haldeki komisyoncuya, hem markete, manava hemde pazarcı ya fiyatı dikte edenler bunlar... Sistemin işleyişini bilmeyenlerin yanlış yorum yapmaması gerekir. Hal dışı çalışma yetkisini Tüccarlara bu iktidar vermiştir. Arz ve talepe göre serbestçe fiyat oluşumunun hallerde oluşması, hem fiyatların hem de gıda güvenliğinin sağlanmasının olmazsa olmazıdır.. Siz arz ve talebin hal dışında oluşturulmasına izin verirseniz denetlenmesini de imkansız hale getirirsiniz... TEKELLEŞME ye neden olursunuz... Zaten market ve pazaryerlerinde pazar esnafına faturasız, künyesiz mal sevk edenlerin geldikleri son aşama HAL SİSTEMİNİN YIKILMASIdır. Çünkü şu anda kayıtlı ve her tür denetim altında tutulan hal esnafını günah keçisi ilan edenleri ifşa edecek ve engelleyecek tek sistem hal sistemidir. Hal sistemi içinde yasaya aykırı hareket eden varsa tutar kulağından atarsınız... Ama haldeki her tür TAHSİS dağıtımını ve işletimini tüccarlara bırakırsanız TEKELLEŞME Zincirini istiyorsunuz demektir... Artık bundan sonra şirketler eli ile üretilen, ithal edilen ürünlerin küçük üreticilerce üretilen ürünleri ezip geçeceğini öngörmemek gaflettir. İktidar yandaşı olan bu tüccarlar, mevcut hal sistemini kötüleyerek çok büyük algı operasyonu yapıyor. Örgütüm ZMO'nun bu oyunun farkında olması gerekiyor.. Sermayenin ve yandaşların bu oyununu bozması gerekiyor. Sermaye her zaman olduğu gibi üreticinin emeğine göz dikmekten öte artık yok etme aşamasına geçti... İktidarın akıl hocaları yandaş tüccarlar dır... Sanayi ve ticaret bakanlığının hal kayıt sisteminin istatistiklerine bakın. Kayıtlı tüccar sayısını değerlendirin...
Büyük kentlerde, örneğin İzmir'de, kente giren her 100 kg sebze meyvenin 10 kg halden geçmekte, %90' ı hal dışından gelmektedir. Ankara için bu oran %70, İstanbul için %80 dir. İnanmıyorsanız, 1 yıl içinde Ankara halinden geçen toplam meyve sebze miktarını kentte nefes alan kişi sayısına bölün... Bir kişinin bir yılda 200 gr sebze meyve tükettiğini göreceksiniz. Bir kentte giren meyve sebzenin %10 halden girecek, %90 kaçak olacak, bu kaçağı sorumlusu da hal sistemi olacak öyle mi...? Geçin bunu. BELEDİYELERİN TÜMÜ İSTİSNASIZ HÂL DIŞI TEKELLEŞTİRİLEREK SATILAN KAÇAK SEBZE MEYVENİN ÖNLENMESİNDEN SORUMLUDUR . İktidar bakanlık olarak ve tüm belediyeler 5957 sayılı yasayı adeta uygulamamak için elbirliği yapmış haldeler... Belediyelerin elinden HÂL işletme yetkisini almak için her türlü asimetrik algı operasyonu yapılıyor...
Bu durumu kamuoyuna duyurmak ve önlemek için girişimde bulunmak ZMO'nun ve üst örgütü TMMOB' un mutlak görevidir. Üyesi olduuğum ZMO ve üst birliğimiz TMMOB'un her tür tekelleşmenin ve halkın çıkarlarına aykırı politikaların karşısında olduğuna inanıyorum... ZMO, GMO, VHO, ve diğer ilintili tüm TMMOB'a bağlı odaların ZİRAAT ODALARI ve HAL BİR ile birlikte kamuoyuna bir MANİFESTO sunmalarını vurguluyorum. İktidar yandaşlarının, 24 ocak 1980 kararlarından daha beter kararları iktidara aldırmak üzere olduğunu bu sektörde 30 yılını vermiş bir Ziraat Yük. Mühendisi olarak bildirmek durumundayım... Muhalefet de bu konuda iktidar ile aynı safta yer alıyor. En son yeni hâl yasası halk TV ekranlarında allanıp pullanıp servis ediliyordu !! Çünkü siz deyin 200 milyar dolar, ben diyeyim 300 milyar dolar gibi bir hikayenin paydaşları olmak isteyen 300-500 hikaye yazarı var. Üstelik de bu hikaye yazanlar, TOBB ve TÜSİAD gibi sermayenin bileşenleri !!!
Hal sistemi Anadolu'da 600 yıllık geleneğin sonucunda oluşmuş bir sistemdir. Yıkıldığında artık geriye dönüşü olmayan yola girilmiş olunacaktır.
Hatice ZEYBEK
Zir. Yük. Müh.
