Çin ile Japonya arasında geçen kasım ayından bu yana tırmanan gerilim, yeni bir boyut kazandı. Japonya Başbakanı Sanae Takaichi'nin Tayvan'a yönelik açıklamalarının ardından Pekin yönetimi, Tokyo'ya karşı çok yönlü bir baskı stratejisi uygulamaya başladı.

Kriz nasıl başladı?

Takaichi, kasım ayında yaptığı açıklamada, Tayvan'a olası bir saldırı durumunda Japonya'nın kendini savunma güçlerini devreye sokabileceğini ima etti. Çin'in "tek Çin" politikası gereği Tayvan'ı kendi toprağı olarak gördüğü ve bu tür açıklamaları "dış müdahale" olarak nitelendirdiği biliniyor. Pekin yönetimi, Takaichi'nin açıklamalarına sert tepki gösterdi ve geri adım talep etti. Ancak Japonya Başbakanı, özür dilemediği gibi aralık ayında yapılan erken seçimden güçlü bir yetkiyle çıktı.

Çin'in 'gri bölge' taktiği

Uzmanlara göre Çin, Tayvan'a karşı uyguladığı "gri bölge" stratejisini Japonya'ya karşı da kullanıyor. Bu strateji, doğrudan bir savaş ilanı olmaksızın, düşük yoğunluklu ancak sürekli baskı yoluyla karşı tarafı yıpratmayı amaçlıyor.

Çin'in uygulamaya koyduğu baskı unsurları şöyle sıralanıyor:

Askeri alanda: Savaş gemileri ve insansız hava araçları Japonya kıyılarına yakın bölgelerde faaliyet gösteriyor. Japon ve Çin sahil güvenlik gemileri, tartışmalı Senkaku/Diaoyu Adaları yakınlarında karşı karşıya geliyor.

Ekonomik alanda: Nadir toprak elementleri ve kritik minerallerde Japonya'ya yönelik ihracat kısıtlamaları getirildi.

Turizmde: Çin vatandaşlarına Japonya'ya seyahat etmemeleri yönünde uyarı yapıldı, 49 uçuş rotası iptal edildi.

Kültürel alanda: Bazı Japon müzik etkinlikleri iptal edildi, film gösterimleri ertelendi.

Pandaların vedası

Gerilimin en dikkat çekici sembolü ise Tokyo Ueno Hayvanat Bahçesi'nde yaşandı. Çin, geçen ay Xiao Xiao ve Lei Lei adlı iki dev pandayı geri çağırdı. Binlerce Japon, pandalara gözyaşlarıyla veda ederken, Japonya on yıllar sonra ilk kez Çin pandalarından tamamen yoksun kaldı.

Taraflar ne diyor?

Japonya Başbakanı Takaichi, seçim zaferinin ardından yaptığı açıklamada, Tayvan konusundaki tutumunu değiştirmediğini ancak bundan sonra "daha dikkatli" olacağını söyledi. Öte yandan Japonya'nın savunma harcamalarını artıracağını ve ABD ile işbirliğini güçlendireceğini duyurdu.

Çin Dışişleri Bakanı Vang Yi, geçtiğimiz hafta sonu Münih Güvenlik Konferansı'nda yaptığı konuşmada, Takaichi'nin açıklamalarını "çok tehlikeli bir gelişme" olarak nitelendirdi ve Japonya'nın İkinci Dünya Savaşı geçmişini hatırlattı.

Uzman görüşleri

Uluslararası Stratejik Araştırmalar Enstitüsü'nden Robert Ward, "Çin'in baskıları Japonya'yı yıpratmayı hedefliyor. Ancak Takaichi'nin güçlü bir halk desteğine sahip olması, Tokyo'nun geri adım atmasını zorlaştırıyor" değerlendirmesinde bulundu.

Stanford Üniversitesi'nden Kiyoteru Tsutsui ise "Çin, Takaichi'nin güçlü bir lider olduğunu görüyor ve baskıların onu içeride daha da güçlendirebileceğini düşünüyor. Bu nedenle baskıyı daha da artırmayabilir" dedi.

ABD faktörü

Gerilimin seyrini belirleyecek en önemli faktörlerden biri de ABD'nin tutumu. Başkan Donald Trump, seçim öncesinde Takaichi'ye alışılmadık bir destek mesajı göndermişti. Takaichi'nin mart ayında Washington'u ziyaret etmesi, Trump'ın ise nisanda Pekin'e gitmesi planlanıyor.

Analistler, Çin ile ABD arasındaki ilişkilerin ısınması halinde Japonya'nın zor durumda kalabileceği uyarısında bulunuyor.

Olan Biten TV Haber Merkezi