İran'da 2025 sonundan bu yana devam eden geniş çaplı protestolar, bölgesel ve küresel siyasi dengeleri yeniden gündeme getiriyor. ABD Başkanı Donald Trump, İran yönetiminin protestocuları idam etmesi durumunda "çok sert önlemler" alacaklarını açıkladı. Trump, idamların başlaması halinde bunun siyasi sonuçlarının ağır olacağını belirtti.
Bu açıklama, insan hakları gruplarına göre İran'daki protestolarda ölümlerin 2 bin 500'ü aştığı bir dönemde geldi. Düzenlenen gösteriler; ekonomik kriz, yüksek enflasyon ve siyasi baskıların etkisiyle ülke genelinde yönetim karşıtı dalgaya dönüştü.
Trump, CBS News'e verdiği röportajda İranlı protestoculara yönelik idam tehditlerine dair, "Eğer bunu yaparlarsa çok sert önlemler alırız" ifadelerini kullandı ve protestoların devam etmesi çağrısında bulundu. Trump aynı zamanda ABD'nin sadece askeri yollarla değil, ekonomik ve diğer seçeneklerle de destek verebileceğini söyledi.
İran yönetimi ise Trump'ın uyarılarını reddederek, ülke iç işlerine dış müdahaleye karşı olduğunu açıkladı. İran Dışişleri Bakanlığı, dış müdahaleyi kabul etmeyeceklerini vurgularken, protestoları bastırmak için mevcut politikalarını sürdüreceklerini belirtti. Çin de İran'ın iç işlerine dış müdahaleye karşı olduğu ve uluslararası ilişkilerde güç kullanımını desteklemediğini açıkladı.
Ek olarak İran yüksek yargısı, tutuklu protestocuların hızlı yargılanması ve idam cezalarının uygulanması yönünde sinyaller verdi; bu da Trump'ın tehdidini tetikleyen gelişmeler arasında gösteriliyor.
Trump'ın açıklaması, ABD ve İran arasında diplomatik gerilimi yeniden alevlendirirken, Avrupa liderlerinden gelen sert eleştiriler de protestoların bastırılmasına yöneltilen uluslararası tepkileri güçlendirdi. Avrupa Birliği yetkilileri, İran'ın insan hakları ihlallerini kınadı ve daha fazla yaptırım tehdidinde bulundu.
ABD ayrıca İran'daki şiddet ve iletişim engelleri nedeniyle vatandaşlarına ülkeden ayrılmaları çağrısında bulundu. Bazı Avrupalı ülkeler de benzer seyahat uyarıları yayınladı.
İran'daki protestolara ilişkin Trump'ın sert tutumu, yalnızca insan hakları ihlallerine karşı bir duruş değil, küresel güç dengelerinde yeniden şekillenen stratejik bir gerilim haline geldi. Trump'ın tehdidi, ekonomik ve diplomatik yaptırımların ötesine geçebilecek kapsama sahip olabilir; ancak askeri müdahale çağrıları uluslararası toplumda geniş tartışma yaratıyor. Çin gibi büyük aktörlerin karşı çıktığı müdahale olasılığı, sürecin olası bir geniş çaplı çatışmaya dönüşmesinin önündeki en büyük engellerden biri olarak görülüyor.