İran-Körfez çatışması, deniz ticaretinin can damarını doğrudan hedef aldı. İran Devrim Muhafızları'nın Hürmüz Boğazı'nı "fiilen kapattığını" duyurmasının ardından, bölgeden geçmeye çalışan ticari gemilere yönelik saldırılar peş peşe geldi.
1 Mart 2026'da Umman açıklarında, Palau bayraklı "Skylight" adlı petrol tankeri vuruldu . Saldırıda 4 denizci yaralanırken, mürettebat tahliye edildi. Saldırının füze, kamikaze İHA veya sürat teknesi taciziyle gerçekleştirilmiş olabileceği değerlendiriliyor .
İran devlet televizyonu ise "uyarıları dikkate almadan Hürmüz Boğazı'ndan geçmeye çalışan bir petrol tankerinin" hedef alındığını ve geminin alev alarak batma noktasına geldiğini duyurdu . Görgü tanıkları, bir denizcinin bu saldırılarda hayatını kaybettiğini bildirdi.
Krizin boyutları, gemi takip verilerine net şekilde yansıdı. Gerçek zamanlı veri analitik şirketi Kpler'in analizine göre:
27 Şubat'ta: 15 tanker (21 milyon varil) geçti
28 Şubat'ta: 18 tanker (21,6 milyon varil) geçti
1 Mart'ta: Sadece 3 tanker (2,8 milyon varil) geçebildi. Bu, günlük ortalamaya göre yüzde 86'lık bir düşüş anlamına geliyor .
Bugün itibarıyla, İranlı olmayan 706 tanker, Hürmüz Boğazı'nın iki yakasında mahsur durumda :
334 ham petrol tankeri
109 kirli petrol ürünü tankeri
263 temiz petrol ürünü tankeri
Bu gemiler, Orta Doğu Körfezi (boğazın batısı), Umman Körfezi (boğazın doğusu) ve Arap Denizi'nde farklı noktalarda güvenli geçiş umuduyla bekliyor.
Krizin en çarpıcı dönüm noktası, küresel deniz sigortacılığının devlerinden geldi. Dünyanın en büyük deniz sigorta şirketleri, 5 Mart 2026 itibarıyla Basra Körfezi ve İran sularında "savaş riski" teminatını otomatik olarak durdurma kararı aldı .
Karar alan sigorta devleri:
Gard AS (Norveç)
NorthStandard Ltd. (İngiltere)
Steamship Mutual
Skuld (Norveç)
American Club
London P&I Club
The Swedish Club (İsveç)
Bu şirketler, küresel deniz taşımacılığının yaklaşık yüzde 90'ına sigorta teminatı sağlıyor . Sigorta kapsamı dışında kalan bölge; sadece Basra Körfezi ve İran sularını değil, aynı zamanda Umman Körfezi ile Umman'ın Cape al-Hadd bölgesinden İran-Pakistan sınırına kadar uzanan komşu suları da içeriyor .
Sigorta Brokerlik Şirketi Genel Müdürü Ülkem Gürdeniz, kararın etkisini şöyle açıkladı:
"Sigortacılar bir iptal duyurusu ile bunu yapmak durumundalar. Gemilerin teminatını an itibarıyla iptal etmeleri ancak duyuruyla söz konusu olabilir. Bölgede bulunan gemiler için iptal duyurusu yapma hakları söz konusu."
Sigorta krizinin ardından, küresel lojistik devleri maliyet artışlarını duyurmaya başladı. Alman denizcilik devi Hapag-Lloyd, 2 Mart'tan itibaren geçerli olmak üzere Körfez varışlı ve çıkışlı kargolara "savaş riski ek ücreti" (war risk surcharge) uygulama kararı aldı .
Yeni ücret tarifesi:
Standart konteynerler (TEU): Konteyner başına 1.500 dolar
Soğutmalı (reefer) ve özel ekipmanlar: Konteyner başına 3.500 dolar
Şirket ayrıca, artan güvenlik riskleri nedeniyle Süveyş Kanalı geçişlerini durdurarak Hindistan-Akdeniz (IMX) servisinin rotasını Ümit Burnu'na çevirdi. Bu rota değişikliği, sefer sürelerini önemli ölçüde uzatırken, yakıt maliyetlerini ve navlun fiyatlarını daha da yukarı çekecek.
Uzmanlar, Hürmüz Boğazı'nda uzun süreli bir kesintinin özellikle Asya rafineri marjları ve navlun fiyatları üzerinde sert dalgalanmalara yol açabileceğini değerlendiriyor. Petrol rezervlerinin olası bir arz kesintisini karşılamada yetersiz kalabileceğini kaydeden uzmanlar, fiyatların varil başına 85 ila 150 dolar aralığına yükselebileceğini öngörüyor .
Ülkelerin Hürmüz Boğazı'na bağımlılık oranları:
Japonya: yüzde 72
Güney Kore: yüzde 65
Çin: yüzde 50
Hindistan: yüzde 50
Avrupa ortalaması: yüzde 18
ABD: yüzde 2
Türkiye de Hürmüz Boğazı'ndaki durumla ilgili teyakkuza geçti. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Denizcilik Genel Müdürlüğü, Türk gemilerini uyararak "Bölgede Türk bayraklı gemiler için ISPS Kod Güvenlik Seviyesi 3'tür" açıklamasını yaptı . Bölgedeki seyir duyurularının takip edilmesi ve gerektiğinde Ana Arama Kurtarma Koordinasyon Merkezi (AAKKM) ile temas kurulması istendi.
Olan Biten TV Haber Merkezi