İran'da öğrenciler yeniden sokakta: Kanlı baskının ardından ilk büyük meydan okuma
İran'da ocak ayında güvenlik güçlerinin binlerce göstericiyi öldürdüğü kanlı baskının ardından, üniversite öğrencileri yeni akademik yılın ilk gününde yeniden sokaklara döküldü . Tahran, Meşhed ve Abdanan'da eş zamanlı başlayan protestolar, rejimin en hassas olduğu noktalardan birinde patlak verdi.
BBC'nin doğruladığı görüntülerde, başkent Tahran'daki Şerif Teknoloji Üniversitesi'nde yüzlerce öğrencinin siyah giysiler içinde sessiz yürüyüş yaptığı, kısa süre sonra sloganların yükseldiği görülüyor . Kalabalık, İran'ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney için "Katil" ve "Diktatör" ifadelerini kullanırken, bazı gruplar sürgündeki Pehlevi hanedanının veliahtı Rıza Pehlevi'yi yeni kral olarak selamladı .
Çatışmalar ve gözaltılar
Şerif Üniversitesi'nde göstericiler ile rejim yanlısı Besic milisleri arasında taşlı sopalı çatışmalar yaşandı . İran resmi haber ajansı İRNA, olayları "birkaç öğrencinin provokasyonu" olarak nitelendirirken, sosyal medyada yayınlanan videolarda çok sayıda öğrencinin gözaltına alındığı anlar görülüyor.
Tahran'daki Amir Kebir Üniversitesi'nde öğrenciler "Hedefimiz tüm sistem" sloganları atarken, Beheşti Üniversitesi'nde oturma eylemi düzenlendi . Kuzeydoğudaki Meşhed kentinde de benzer gösteriler rapor edilirken, batıdaki Abdanan'da gözaltına alınan bir öğretmen için toplanan kalabalık güvenlik güçleriyle çatıştı .
Ocak ayında ne olmuştu?
İran, 2026'nın ilk haftasında son 40 yılın en kanlı hükümet karşıtı protestolarına sahne olmuştu. Ekonomik sıkıntılarla başlayan gösteriler, güvenlik güçlerinin müdahalesiyle ülke çapında bir ayaklanmaya dönüşmüştü. İran resmi makamları 3.100'den fazla kişinin öldüğünü kabul ederken, ABD merkezli İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA) gerçek rakamın 7.000'in üzerinde olduğunu ve 50.000'den fazla kişinin gözaltına alındığını açıkladı.
Protestoların yeni taktikleri
New York Times'ın haberine göre, bu kez protestocular farklı yöntemler deniyor. 40'ıncı gün anma törenlerinde, geleneksel dini ritüelleri reddederek şehitlerin mezarları başında dans edip şarkı söylüyorlar . Tahran, Bandar Abbas ve Gorgan'da liseliler ve öğretmenler "Boş Sınıf" eylemi yaparak derslere girmiyor . Apartman bloklarında akşam karanlığında "Çocuk öldüren cumhuriyete ölüm" sloganları yankılanıyor .
ABD faktörü ve nükleer müzakereler
Tüm bu gelişmeler, ABD'nin bölgedeki askeri yığınağı ve Başkan Donald Trump'ın İran'a yönelik açık tehditleri gölgesinde yaşanıyor. Trump, geçtiğimiz hafta yaptığı açıklamada, nükleer müzakerelerde ilerleme sağlanamaması halinde "sınırlı askeri harekat" seçeneğini masada tuttuğunu söyledi .
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile ABD Özel Temsilcisi Steve Witkoff arasında Umman ve İsviçre'de yapılan iki tur görüşmede "temel ilkelerde anlaşma" sağlandığı duyurulmuş, ancak Trump daha sonra yaptığı açıklamada "önümüzdeki 10 gün içinde" bir anlaşmaya varılıp varılmayacağının netleşeceğini belirtmişti .
İran rejiminin kırılganlığı
Uzmanlar, öğrenci hareketinin yeniden canlanmasını rejim için ciddi bir meydan okuma olarak değerlendiriyor. Uluslararası Kriz Grubu analistlerine göre, "Ekonomik çöküş, uluslararası yalnızlık ve artan iç baskı altındaki rejim, her an patlamaya hazır bir volkanın üzerinde oturuyor" .
Ancak sürgündeki muhalefet içinde fikir ayrılıkları da var. Bir kesim ABD'nin askeri müdahalesini umarken, diğer kesim dış müdahaleye karşı çıkarak rejimin kendi iç dinamiğiyle çökmesi gerektiğini savunuyor.
Olan Biten TV Haber Merkezi